W dzienniku naszego CRM było 407 403 wierszy z 35 dni. Około 389 tysięcy z nich zostawiły dwie sondy monitoringu, które co dziesięć sekund pytały serwer, czy żyje, i za każdym razem dostawały odpowiedź. Kolejne 16 301 to skanery szukające cudzych plików konfiguracyjnych pod adresami, których u nas nie ma. Po odsianiu jednego i drugiego zostało 2 379 żądań. Szukałem wśród nich choć jednego udanego logowania kogokolwiek z naszej kilkuosobowej firmy do panelu, który miał być jej głównym narzędziem pracy. Nie znalazłem żadnego.
Baza potwierdziła to niezależnie od dziennika. W tabeli użytkowników najświeższa data logowania to 6 sierpnia, przy dwóch kontach z pięciu, w tym moim. Pozostałe trzy konta nie zalogowały się nigdy. Odczyt robiliśmy 2 listopada, czyli 88 dni później. Przez całe te 88 dni kafelek tego systemu na tablicy monitoringu był zielony, a w tym samym czasie system nie wystawił ani jednej faktury.
Spis treści
- 407 403 wiersze dziennika
- Co właściwie sprawdzała sonda?
- Cztery dni budowy i 216 adresów
- 73, 44, 8, 2, 1
- Dane zamrożone w czerwcu
- Automaty, które pracowały dla nikogo
- 1,41 mln wierszy w jednej tabeli
- 101 decyzji ze statusem „do ustalenia”
- Dlaczego nikt się nie przesiadł?
- Trzynaście minut, które zmieniły zamówienie
- Pięć pytań na pierwszej planszy prototypu
- Trzy liczby obok zielonej lampki
- Co zrobić z systemem, którego nikt nie używa?
- Najczęstsze pytania
- Źródła
- Słownik pojęć
407 403 wiersze dziennika
Inwentaryzacja nie była audytem z ciekawości. Na początku listopada postanowiłem, że CRM dostanie następcę z nową logiką, i zanim powstał pierwszy ekran, poprosiłem agenta AI o spis tego, co w obecnym systemie istnieje, co żyje i co jest martwe. Warunek był jeden: wyłącznie odczyt. Baza otwarta w trybie tylko do odczytu, zero zmian na serwerze. Chciałem wiedzieć, które moduły przenieść, a które zostawić.
Agent zaczął od dziennika dostępu, bo to jedyne miejsce, gdzie widać, kto naprawdę wchodzi. Po odjęciu sond i skanerów 2 379 żądań rozkładało się tak: 1 378 z przeglądarek, 534 od botów wyszukiwarek, 467 od naszych własnych zadań uruchamianych z harmonogramu. Te „przeglądarkowe” wyglądały obiecująco tylko przez chwilę. Najczęstsza ścieżka to strona główna, która odsyła niezalogowanego na ekran logowania, potem sam ekran logowania, potem pliki dla robotów. Do panelu administracyjnego trafiły w 35 dni 23 żądania i wszystkie skończyły się przekierowaniem na logowanie, czyli pukał ktoś bez sesji.
Prób logowania było 19, każda nieudana, z czego czternaście w jednej serii tego samego dnia. Tak nie loguje się człowiek, który zapomniał hasła.
Jedyni ludzie w tym dzienniku to użytkownicy portalu klienta. Dwa udane logowania w pięć tygodni, oba z kont jednej firmy, która zresztą swoje moduły miała już wtedy przeniesione do innego naszego systemu i po zalogowaniu widziała głównie odnośnik „tu się przenieśliśmy”.
Dlaczego tylko 35 dni
Chciałem zobaczyć cały okres od sierpnia, ale dziennik sięgał zaledwie do 28 września. Powód okazał się dość złośliwy. Dziennik kontenera ma limit rozmiaru i po jego przekroczeniu najstarsze wpisy są kasowane, co jest standardowym zachowaniem opisanym w dokumentacji Dockera. Sondy monitoringu dopisywały do niego ponad 11 tysięcy wierszy na dobę. Bez nich ten sam limit wystarczyłby na lata. Narzędzie, które miało pilnować systemu, wypchnęło z dziennika ślady tego, czy ktoś z niego korzysta. Dlatego datę 6 sierpnia znam z bazy, a nie z dziennika.
Co właściwie sprawdzała sonda?
Sonda robiła dokładnie to, do czego ją ustawiłem. Łączyła się z adresem systemu, czekała na odpowiedź i sprawdzała kod. Odpowiedź przyszła, kod się zgadzał, certyfikat był ważny, więc kafelek świecił na zielono. Taki pomiar nazywa się monitoringiem czarnej skrzynki. Rozdział o monitorowaniu w książce Google o niezawodności systemów opisuje go jako sprawdzanie zachowania widocznego z zewnątrz, tak jak zobaczyłby je użytkownik. Ta sama książka wymienia cztery sygnały, które warto mierzyć w każdym systemie: opóźnienie, ruch, błędy i nasycenie. Moja sonda mierzyła pierwszy i trzeci. Ruchu, czyli tego, ile pracy system faktycznie wykonuje dla ludzi, nie mierzył nikt.
Najbliższe porównanie to nocny ochroniarz w biurowcu. Obchodzi piętra, naciska klamki, zapala i gasi światło, w raporcie wpisuje „bez uwag”. Wszystko, co wpisał, jest prawdą. W jego obowiązkach nie ma tylko pytania, czy na trzecie piętro ktokolwiek od wakacji przyszedł do pracy. Tego by się dowiedział z czytnika kart przy wejściu, a do czytnika nikt mu nie kazał zaglądać.
Tu leży mój błąd, a nie błąd narzędzia. Ustawiając monitoring, odpowiadałem sobie na pytanie „skąd będę wiedział, że system padł”. Pytania „skąd będę wiedział, że nikt go nie używa” nie zadałem, bo zakładałem, że takie rzeczy widać gołym okiem. W firmie na kilka osób powinno być widać. A jednak przez prawie trzy miesiące sam się do tego systemu nie logowałem i nie zauważyłem, że nie loguje się nikt inny.
Cztery dni budowy i 216 adresów
Żeby było jasne, co leżało odłogiem: to nie był porzucony szkic. System powstał na początku czerwca w cztery dni intensywnej pracy z AI. Zaczął się jako kalkulator ofert, a ponieważ szło szybko, zdecydowałem, że przepiszemy do niego cały nasz stary CRM. Potem przez trzy miesiące dokładałem moduły: serwery, historię cen, portal klienta, zgłoszenia, zadania, koszty z programu księgowego, rejestr polis dla jednego z klientów, obsługę leadów.
W dniu inwentaryzacji kod na serwerze miał 10 043 linie, 216 adresów obsługiwanych przez aplikację i 70 szablonów ekranów. Kopia w naszym repozytorium miała 6 326 linii i 130 adresów. Różnica 3 700 linii wzięła się z tego, że część modułów powstawała wprost na serwerze i nigdy nie wróciła do repozytorium. Samo to powinno mi dać do myślenia wcześniej: kod, którego nikt nie pilnuje, zwykle jest kodem, którego nikt nie potrzebuje.
Budowałem szybko i z satysfakcją. Każdy moduł działał, miał ekran, formularz, listę i eksport. W czerwcu napisałem na tym blogu tekst o trzech wdrożeniach AI, które przestałem rozwijać, z wnioskiem, że narzędzie, którego nikt nie otwiera, trzeba wyłączyć. W tym samym miesiącu budowałem czwarte.
73, 44, 8, 2, 1
System prowadzi własny rejestr zdarzeń: kto się zalogował, co dodał, co zmienił. Przez pięć miesięcy zebrało się w nim 128 wpisów. Rozkład po miesiącach wygląda tak:
- czerwiec: 73
- lipiec: 44
- sierpień: 8
- wrzesień: 2
- październik: 1
Czerwiec to ja, testujący to, co właśnie powstało. Lipiec to nadal głównie ja i moduły budowane dla klienta. W sierpniu zostało osiem wpisów, z czego ostatni z panelu zespołu 6 sierpnia. Trzy ostatnie pozycje w całym rejestrze to logowania klienta do portalu.
Ten ciąg liczb leżał w bazie od początku i wystarczyło jedno zapytanie, żeby go zobaczyć. Krzywa nie ma w sobie nic gwałtownego. Nie było dnia, w którym ktoś ogłosił, że wracamy do starego systemu. Nikt po prostu nie zaczął używać nowego, a ja przestałem, gdy skończyłem go budować.
Są też liczniki, które od początku stały na zerze. Oferty przyjęte przez klienta na publicznej stronie oferty: 0, choć ekran akceptacji istnieje i działa. Aneksy do umów: 0. Załączniki do umów: 0. Szablony wiadomości: 0. Wysłane przypomnienia o odnowieniach: 0. Pięć modułów z kompletnym interfejsem i ani jednym rekordem.
Dane zamrożone w czerwcu
Na pierwszy rzut oka baza wyglądała na pełną życia: 223 klientów, 428 umów, 1 476 faktur, 428 domen, 371 skrzynek pocztowych. Wystarczyło jednak popatrzeć na daty.
Wszystkie 428 umów ma tę samą datę utworzenia, 4 czerwca. To dzień importu ze starego systemu. Każda z nich ma identyfikator starego CRM, a żadna nie powstała z oferty złożonej w nowym. Najmłodsza faktura nosi datę 29 maja i również przyjechała importem. Nowy system nie wystawił więc żadnej faktury i nie podpisał żadnej umowy. Koszty z programu księgowego zostały wczytane raz, 4 czerwca, w liczbie 686 pozycji, i żadna nie została przypisana do klienta ani projektu, więc raport zysków i strat, który tak starannie rysowałem, nigdy nie pokazał ani złotówki.
Najbardziej zabolała mnie jedna równość: 428 umów i 428 pozycji umów. W czerwcu spędziłem sporo czasu na przebudowie modelu tak, żeby jedna umowa mogła mieć wiele pozycji, każdą z własną ceną, cyklem i domeną. Uważałem to za najważniejszą przewagę nad starym systemem. Po pięciu miesiącach każda umowa miała dokładnie jedną pozycję, tę z importu.
To, co oglądałem w panelu jako „nasz CRM”, było więc fotografią starego systemu zrobioną w pierwszym tygodniu czerwca. Od tamtej pory rzeczywistość szła dalej w starym narzędziu, a fotografia wisiała pod nowym adresem.
Automaty, które pracowały dla nikogo
W systemie nie pracowali ludzie, ale to nie znaczy, że nic się w nim nie działo. Każdego ranka uruchamiało się kilka zadań z harmonogramu i każde kończyło się poprawnie.
Zadanie z szóstej rano przedłużało harmonogram planowanych faktur o dwanaście miesięcy. W dzienniku zostawiało wpis w rodzaju „dodano 310”. Czytając taki dziennik, można pomyśleć, że system rośnie. W rzeczywistości zadanie kasowało wszystkie puste planowane pozycje i tworzyło je od nowa, więc „310 dodanych” to te same pozycje co wczoraj, tylko z dzisiejszą datą utworzenia. Liczba rosła powoli z 292 do 310 wyłącznie dlatego, że przesuwał się horyzont.
Zadanie zamykające stare zgłoszenia zwracało co rano zero, bo w systemie było jedno zgłoszenie, testowe, z czerwca. Zadanie wygaszające stare oferty zwracało zero od końca lipca. Co godzinę inne zadanie pytało, czy są alerty do wysłania klientom, i 329 razy z rzędu dostało odpowiedź, że wysłano zero. Synchronizacja z zewnętrznym dostawcą danych od lipca kończyła się odmową po stronie dostawcy, bo plan wygasł, i mimo to próbowała dalej, dopisując do swojego dziennika kolejne z ponad sześciu tysięcy wierszy.
Znalazł się też automat, którego brakowało. W naszych notatkach stało, że system wysyła przypomnienia o odnowieniach na 30, 14 i 7 dni przed terminem. Funkcja istniała, ekran istniał, ale nikt nie dopisał jej do harmonogramu. Rejestr wysłanych przypomnień miał zero wierszy. Przez kilka miesięcy wierzyłem notatce, a nie sprawdziłem skutku. To ten sam mechanizm co przy zadaniu „zakończonym sukcesem”, które niczego nie zrobiło: kod wyjścia mówi, że skrypt się nie wywrócił, i nic więcej.
Dwa zadania okazały się naprawdę potrzebne i oba nie mają nic wspólnego z CRM. Nocna kopia konfiguracji poczty i poranny audyt ustawień domen zamieszkały w tym kontenerze, bo kiedyś tak było wygodnie. Gdybym wyłączył „martwy” system bez spisu, wyłączyłbym razem z nim jedyne dwie rzeczy, które w nim codziennie pracowały.
1,41 mln wierszy w jednej tabeli
Plik bazy ważył 1,52 GB. Jak na 223 klientów i półtora tysiąca faktur to bardzo dużo, bo takie dane mieszczą się w kilkudziesięciu megabajtach. Agent policzył wiersze w każdej z 55 tabel i odpowiedź znalazła się od razu: jedna tabela miała 1 410 865 wierszy i zajmowała około 95% pliku.
Były to rekordy pobrane w czerwcu od zewnętrznego dostawcy danych na potrzeby modułu, który rozpoznaje firmy odwiedzające stronę internetową. Moduł wyrósł potem na osobny produkt z własną aplikacją i własną bazą. Dane w starym miejscu przestały się odświeżać 1 lipca i od tamtej pory nikt ich nie czytał.
Balast ma swoją cenę, tylko rozłożoną na raty. W katalogu z danymi leżały trzy pełne kopie bazy, razem około 6 GB, a każda niosła te same 1,41 mln wierszy. Każda kolejna kopia zapasowa zabiera je ze sobą jeszcze raz.
Samo usunięcie wierszy nie rozwiązuje zresztą sprawy. Baza SQLite po skasowaniu danych nie oddaje miejsca na dysku, zwolnione strony zostają w pliku do ponownego użycia. Żeby plik się skurczył, trzeba wykonać polecenie VACUUM, które przepisuje bazę od nowa i według dokumentacji SQLite może chwilowo potrzebować wolnego miejsca równego nawet dwukrotności rozmiaru pierwotnego pliku. Przy 1,52 GB to żaden kłopot, ale przy bazie stugigabajtowej taki szczegół decyduje o tym, czy sprzątanie w ogóle da się zrobić bez dokładania dysku.
101 decyzji ze statusem „do ustalenia”
W sierpniu, kiedy porównywałem stary system z nowym, wyszło 101 pozycji wymagających rozstrzygnięcia: słowniki, moduły bez odpowiednika, pola o innym znaczeniu. Zamiast arkusza zrobiłem w nowym systemie osobną zakładkę. Każda pozycja miała listę wyboru i zapisywała się natychmiast, żebyśmy mogli przejść przez nie razem z osobą, która prowadzi u nas operacje, w trakcie jednej rozmowy.
Zakładka powstała 12 sierpnia. Odczyt z 2 listopada: 101 pozycji, 101 razy „do ustalenia”. Ani jedna nie została ruszona.
Ta liczba mówi więcej niż brak logowań. Logowanie można przeoczyć, można mieć zapamiętaną sesję, można korzystać rzadko. Sto jeden nierozstrzygniętych decyzji oznacza, że migracja, którą w głowie miałem za prawie skończoną, nie przeszła nawet etapu ustalenia, co i jak przenosimy. Narzędzie do podejmowania decyzji o przeprowadzce zbudowałem w domu, do którego nikt się nie wprowadził.
Dlaczego nikt się nie przesiadł?
Odpowiedź dostałem dwa dni po inwentaryzacji i zmieściła się w jednym zdaniu komentarza: nowego systemu używałem tylko ja, zespół przez cały czas pracował w starym.
To nie była złośliwość ani opór przed zmianą. Stary system ma za sobą lata nawyków i wszystko, czego ludzie potrzebują do codziennej pracy: wystawiają z niego faktury, pilnują odnowień, sprawdzają umowy. Nowy miał ładniejszy model danych i więcej modułów, ale nie zrobiłem trzech rzeczy, które zamieniają program w narzędzie pracy.
Po pierwsze, nie wyznaczyłem dnia przełączenia. Oba systemy działały równolegle, a kiedy działają dwa, ludzie zostają w tym, w którym są aktualne dane. Aktualne były w starym, bo tam wszyscy pracowali, i koło się zamykało.
Po drugie, nikogo nie zapytałem, co otwiera rano jako pierwsze. Zbudowałem pulpit ze wskaźnikami, które sam chciałem widzieć. Trzy z pięciu kont zespołu nie zalogowały się ani razu i nie mam o to do nikogo pretensji, bo nikogo nie posadziłem przed ekranem z pytaniem, czy da się na tym przepracować zwykły wtorek.
Po trzecie, pomyliłem dwa słowa. „Zbudowane” znaczy, że kod działa na serwerze. „Wdrożone” znaczy, że ludzie wykonują w nim swoją pracę i przestali ją wykonywać gdzie indziej. Literatura o systemach informacyjnych rozdziela te rzeczy od dawna: model DeLone’a i McLeana, opublikowany w 1992 roku i zaktualizowany dekadę później, wymienia faktyczne użycie systemu i satysfakcję użytkowników jako osobne wymiary sukcesu, obok jakości samego systemu i jakości informacji. Mój system miał przyzwoitą jakość techniczną i zero w rubryce „użycie”.
Jest w tym jeszcze jedna rzecz, mniej wygodna. Praca z AI skróciła budowę z miesięcy do dni i przez to budowanie stało się przyjemniejsze niż wdrażanie. Dopisanie modułu zajmowało wieczór i dawało natychmiastowy efekt. Rozmowa o tym, kto i kiedy zmieni przyzwyczajenia, zajmuje tygodnie i efektu długo nie widać. Wybierałem to pierwsze.
Trzynaście minut, które zmieniły zamówienie
Cała inwentaryzacja zajęła agentowi 13 minut. Wynik to dokument z mapą adresów, tabelą wszystkich 55 tabel z liczbą wierszy i zakresem dat, analizą dziennika, listą zadań z harmonogramu i werdyktem dla każdego modułu.
Przed tym odczytem moje zamówienie brzmiało: zrób nowocześniejszą wersję obecnego CRM. Po nim przestało mieć sens, bo nie ma czego odświeżać w systemie, którego nikt nie używał. Pytanie zmieniło się na inne: co zespół będzie otwierał codziennie i skąd wziąć dane, skoro te w nowym systemie są fotografią z czerwca.
Co sprawdzić w spisie przed budową następcy
Lista pytań, które zadał agent, przyda się przy każdym systemie, który ktoś chce zastąpić:
- kiedy ostatnio zalogował się każdy użytkownik i ilu nie zalogowało się nigdy,
- jaka jest najnowsza data w każdej tabeli z danymi wpisywanymi przez ludzi,
- które tabele są puste, choć mają ekran w programie,
- ile rekordów powstało w systemie, a ile przyjechało importem,
- co uruchamia się z harmonogramu i co każde zadanie faktycznie zmienia,
- która tabela zajmuje najwięcej miejsca i kiedy ostatnio ktoś ją czytał,
- co jeszcze mieszka na tym samym serwerze, choć do systemu nie należy.
Żadne z tych pytań nie wymaga dostępu do kodu ani znajomości programowania po stronie zamawiającego. Wymaga kogoś, kto ma prawo odczytu bazy i godzinę czasu.
Pięć pytań na pierwszej planszy prototypu
Następca, roboczo Hallavik, nie dostał jeszcze ani linijki kodu aplikacji. Tego samego dnia, w którym przyszedł wynik inwentaryzacji, powstał klikalny prototyp: 44 ekrany z działającymi przejściami, których na starcie było 589. Robimy tak przy każdym naszym produkcie, a o tym, dlaczego prototyp pełni u nas rolę specyfikacji, jest osobny tekst. Tym razem różnica polegała na tym, co stało na pierwszej planszy.
Zamiast pulpitu było tam streszczenie inwentaryzacji i pięć pytań. Skąd wziąć prawdę o klientach i umowach na start: z importu ze źródeł czy z bazy, którą trzeba by ręcznie czyścić? Co ma być sercem ekranu głównego? Czy ten system ma pilnować zobowiązań z umów, czy robi to inne nasze narzędzie? Gdzie przebiega granica z programem księgowym? I co z poprzednikiem oraz portalem klienta?
Prototyp dostał też coś, czego poprzedni system nigdy nie miał: konta imienne i komentarze przy każdej planszy, z wątkami i załącznikami. Pytania nie poszły mailem ani nie czekały na spotkanie. Wisiały przy ekranie, którego dotyczyły.
Odpowiedzi osoby prowadzącej operacje przyszły po dwóch dniach i dwie z nich przebudowały prototyp. Dane startowe: świeży import w dniu, w którym zdecydujemy o przejściu, a nie czyszczenie czerwcowej fotografii. Pulpit: każdy układa go sam z kafli, których używa najczęściej, i u niej są to umowy, faktury oraz certyfikaty i domeny do odnowienia. Mój pulpit ze wskaźnikami i dziennikiem zdarzeń zniknął tego samego dnia. W jego miejscu stoją trzy kafle i tryb układania własnych. Prototyp urósł do 50 ekranów i 716 przejść.
Dwa pytania są nadal otwarte i oba czekają na mnie. Dopóki ich nie rozstrzygnę, kod nie powstaje. Przy poprzednim systemie taka kolejność wydałaby mi się stratą czasu, skoro AI napisałaby ten moduł w jeden wieczór.
Trzy liczby obok zielonej lampki
Po tej inwentaryzacji dopisałem do listy kontrolnej każdego audytu systemu trzy odczyty. Robię je ręcznie, jednym zapytaniem każdy, i zapisuję z datą obok wyniku sondy dostępności.
Pierwszy to data ostatniego udanego logowania człowieka. Sesje automatów, konto techniczne i moje własne logowanie testowe się nie liczą. Jeśli dla systemu, który ma być używany codziennie, ta data jest starsza niż dwa tygodnie, pytam ludzi, gdzie wykonują tę pracę.
Drugi to data ostatniego rekordu utworzonego przez człowieka w tabelach, dla których system istnieje. W CRM to umowa, faktura albo oferta. Logowanie pokazuje, że ktoś zajrzał. Dopiero nowy rekord pokazuje, że ktoś w systemie pracował.
Trzeci to odsetek aktywnych kont, czyli ilu użytkowników zalogowało się w ostatnich 30 dniach w stosunku do liczby założonych. U nas wynosił zero z pięciu. Dwa z pięciu byłyby już informacją, z którą można coś zrobić.
Żaden z tych odczytów nie zastępuje sondy. System, który nie odpowiada, jest bezużyteczny niezależnie od tego, ilu ma chętnych. Sonda odpowiada jednak tylko na pytanie o gotowość do pracy. Znam już z własnej praktyki zasadę, że alarm, który odzywa się bez powodu, uczy go ignorować. Zielona lampka, która świeci nad pustym systemem, uczy czegoś podobnego: przestaje się patrzeć na tablicę, bo zawsze pokazuje to samo.
Co zrobić z systemem, którego nikt nie używa?
Odruch jest prosty: wyłączyć. Inwentaryzacja pokazała, dlaczego ten odruch byłby kosztowny. System stoi do dziś, bo przed wyłączeniem trzeba zrobić kilka rzeczy w określonej kolejności.
Najpierw przeprowadzka dwóch zadań technicznych, które w nim mieszkają, razem z ustawieniami, z których korzystają. Potem przekierowanie adresu dawnego modułu na stronę produktu, który z niego wyrósł, bo stara strona wciąż jest serwowana z tego kontenera i roboty wyszukiwarek nadal ją odwiedzają. Potem decyzja o trzech kopiach bazy. U nas usunięcie czegokolwiek, czego nie da się odtworzyć, wymaga wcześniejszego zrzutu, pokazania dokładnej listy i osobnej zgody, więc te 6 GB nie zniknie przy okazji. Na koniec portal klienta, który według zespołu jest wart zachowania, tylko nie w tym miejscu.
Jest też pytanie o to, co z martwego systemu zabrać. Kod, mimo dziesięciu tysięcy linii, raczej nie pojedzie dalej w całości. Pojadą dwie rzeczy. Model umowy z pozycjami i ceną zamrożoną w dniu podpisania jest dobry i nikt go nie skrytykował, po prostu nikt go nie użył. Druga rzecz to lista 101 pozycji, bo pytania w niej są nadal aktualne, tylko odpowiemy na nie w komentarzach przy konkretnych ekranach, a nie w zakładce systemu, do którego nikt nie zagląda.
Rachunek za pięć miesięcy wygląda tak: cztery dni budowy rdzenia, trzy miesiące dokładania modułów wieczorami, miejsce na serwerze, zadania mielące co rano te same wiersze i trzy miesiące, w których byłem przekonany, że firma ma nowy CRM. Ostatnia pozycja kosztowała najwięcej, bo przez ten czas nie poprawiałem starego systemu, w którym ludzie naprawdę pracowali.
Najczęstsze pytania
Jak sprawdzić, czy pracownicy korzystają z systemu CRM?
Najprościej odczytać z bazy datę ostatniego logowania każdego użytkownika i datę ostatniego rekordu dodanego przez człowieka, na przykład umowy lub faktury. Większość systemów zapisuje obie informacje, a w gotowych programach często są dostępne w raportach administratora. Sam dziennik serwera bywa mylący, bo większość wpisów zostawiają w nim automaty i roboty.
Dlaczego monitoring pokazuje, że system działa, skoro nikt go nie używa?
Typowa sonda sprawdza, czy serwer odpowiada na zapytanie i czy odpowiedź ma poprawny kod. To pomiar dostępności. Liczba użytkowników, logowań i zapisanych rekordów to osobne wskaźniki, które trzeba dodać świadomie, bo żadna sonda dostępności ich nie zbiera.
Czym różni się zbudowanie systemu od jego wdrożenia?
System jest zbudowany, gdy działa na serwerze i przechodzi testy. Wdrożony jest wtedy, gdy ludzie wykonują w nim codzienną pracę i przestali wykonywać ją w poprzednim narzędziu. Między jednym a drugim leży import aktualnych danych, dzień przełączenia i sprawdzenie po kilku tygodniach, czy liczniki użycia rosną.
Co sprawdzić przed zamówieniem nowego CRM w miejsce starego?
Warto zrobić spis obecnego systemu: które moduły mają świeże dane, które są puste, co uruchamia się automatycznie i co jeszcze działa na tym samym serwerze. Taki spis pokazuje, czego ludzie naprawdę używają, i często zmienia zakres zamówienia. U nas zajął kilkanaście minut pracy agenta AI z prawem odczytu bazy.
Czy martwy system można po prostu wyłączyć?
Dopiero po sprawdzeniu, co w nim mieszka oprócz głównej funkcji. W naszym przypadku w kontenerze nieużywanego CRM działały dwa zadania techniczne niezwiązane z CRM, których wyłączenie przerwałoby codzienną kopię konfiguracji poczty. Przed wyłączeniem trzeba też zdecydować o danych i kopiach bazy.
Źródła
- Google, „Site Reliability Engineering”, rozdział 6 „Monitoring Distributed Systems”: monitoring czarnej i białej skrzynki, cztery złote sygnały
- Model sukcesu systemów informacyjnych DeLone’a i McLeana (1992, aktualizacja 2003): użycie systemu i satysfakcja użytkownika jako wymiary sukcesu
- Dokumentacja SQLite: polecenie VACUUM, odzyskiwanie miejsca po usuniętych danych i wymagane wolne miejsce na dysku (stan na 18.11.2026)
- Dokumentacja Dockera: sterownik dziennika json-file, limity rozmiaru i liczby plików (stan na 18.11.2026)
Słownik pojęć
- Sonda dostępności - automat, który w stałych odstępach łączy się z systemem z zewnątrz i sprawdza, czy ten odpowiada poprawnie.
- Monitoring czarnej skrzynki - obserwowanie systemu wyłącznie od strony tego, co widać z zewnątrz, bez zaglądania w jego dane i liczniki.
- Adopcja - stopień, w jakim ludzie faktycznie wykonują pracę w nowym narzędziu; mierzy się ją logowaniami, zapisanymi rekordami i odsetkiem aktywnych kont.
- Inwentaryzacja systemu - spis modułów, danych, automatów i integracji z informacją, co jest używane, a co martwe.
- Dziennik dostępu - plik, w którym serwer zapisuje każde żądanie: adres, czas i kod odpowiedzi.
- Kontener - odizolowane środowisko, w którym na serwerze działa jedna aplikacja razem ze swoimi zależnościami.
- Harmonogram zadań (cron) - mechanizm uruchamiający skrypty o ustalonych porach bez udziału człowieka.
- Klikalny prototyp - zestaw ekranów z działającymi przejściami, bez prawdziwej logiki pod spodem; służy do uzgodnienia, co ma powstać.
- VACUUM - polecenie bazy SQLite, które przepisuje plik bazy i zwalnia miejsce po usuniętych danych.
Jedno zapytanie w poniedziałek rano
Wybierz system, za który twoja firma płaci abonament albo który ktoś dla niej zbudował, i poproś osobę z prawem administratora o dwie daty: ostatniego logowania każdego użytkownika i ostatniego rekordu dodanego ręcznie. To pięć minut pracy, w gotowych programach zwykle jeden raport. Jeśli obie daty są sprzed miesięcy, a system ma mieć następcę, zacznij od spisu tego, co w nim żyje, a dopiero potem zamawiaj ekrany. Tak wygląda pierwszy etap projektów opisanych na stronie współpracy, a gdy wynik twojego odczytu rodzi pytanie o jeden konkretny system, mój adres to [email protected].
własnej firmie cybulski.ai JC


